Beginner

6 rungs

6 I/O

วงจรเดินหน้า-ถอยหลังมอเตอร์

Forward / Reverse Motor Control

ควบคุมมอเตอร์ 3 เฟสเดินหน้า-ถอยหลัง พร้อม interlock ทางไฟฟ้า — KM1 และ KM2 ไม่ติดพร้อมกันเด็ดขาด

หลักการ

วงจรเดินหน้า-ถอยหลังใช้คอนแทคเตอร์ 2 ตัวสลับลำดับเฟส (สลับสาย L1, L3 ที่มอเตอร์) เพื่อกลับทิศการหมุน

⚠ อันตรายอย่างยิ่ง — ถ้า KM1 (FWD) และ KM2 (REV) ติดพร้อมกัน เฟส L1 กับ L3 จะลัดกัน → ไฟลัดวงจร 3 เฟส, contactor ไหม้, ตู้ระเบิด

ระบบ Interlock 3 ชั้น

ในงานจริงต้องมี interlock 3 ระดับซ้อนกัน:

Mechanical Interlock (ที่ตัวคอนแทคเตอร์) — แท่งเหล็กล็อกไม่ให้กดทั้งคู่
Electrical Interlock (NC contact ของ KM อีกตัว) — ใส่ในวงจรคอยล์
PLC Interlock (ladder) — รันโดย ANDI กับ output bit อีกตัว

ตัวอย่างนี้แสดง interlock ระดับ PLC พร้อม transition delay 0.5 วินาที เพื่อให้คอนแทคเตอร์ตัวเก่าปล่อยก่อนตัวใหม่ติด (กันอาร์ค)

ลำดับการทำงาน

กด Forward (X0)
  ↓ (ถ้า Y2 REV ดับ)
M0 ติด (FWD self-hold)
  ↓ delay 0.5s ผ่าน T0
KM1 (Y0 FWD) ติด → มอเตอร์เดินหน้า

กด Reverse (X1)
  ↓ (ถ้า Y0 FWD ดับ)
M1 ติด (REV self-hold)
  ↓ delay 0.5s ผ่าน T1
KM2 (Y2 REV) ติด → มอเตอร์ถอยหลัง

กด Stop (X2) → M0 และ M1 ดับ → KM1/KM2 ดับ → มอเตอร์หยุด

ทำไมต้องใส่ Delay ก่อนสลับทิศ?

คอนแทคเตอร์มี กลไก ที่ใช้เวลาเปิด/ปิด ~30–80ms ถ้าสั่งสลับเร็วเกินไป จะมีช่วงที่ทั้งคู่ยังไม่ปล่อยสุด → เสี่ยง short

0.5 วินาที คือเวลาปลอดภัยที่ดีสำหรับคอนแทคเตอร์ทั่วไป ปรับได้ที่ TON TV0/TV1 K5

ขยายเพิ่ม

เพิ่ม "Stop ก่อนสลับทิศ" — บังคับให้ผู้ใช้กด Stop ก่อนถึงจะกลับทิศได้ (เพิ่ม ANDI M1 ใน rung Forward และ ANDI M0 ใน rung Reverse — ตัวอย่างนี้มีแล้ว)
เพิ่ม Limit Switch ที่ปลายราง เพื่อหยุดอัตโนมัติเมื่อถึงสุด

โปรแกรม PLC

วงจรเดินหน้า-ถอยหลังมอเตอร์ — Forward / Reverse Motor Control

N0Latch ทิศทาง (Forward/Reverse แยกกัน)

Forward (X0) + self-hold — interlock กับ Stop (NC X2), Overload (NC X3), และ Reverse output (Y2)

Reverse (X1) + self-hold — interlock กับ Stop (NC X2), Overload (NC X3), และ Forward output (Y0)

N1หน่วงเวลาสลับทิศ (กันอาร์ค)

Delay ฝั่ง FWD — รอ 0.5s หลัง M0 ติด ก่อนสั่ง KM1

Delay ฝั่ง REV — รอ 0.5s หลัง M1 ติด ก่อนสั่ง KM2

N2Output ไปคอนแทคเตอร์

KM1 Forward (Y0) — ติดเมื่อ T0 ครบ + Y2 ดับ

KM2 Reverse (Y2) — ติดเมื่อ T1 ครบ + Y0 ดับ

I/O Assignment

Address	Role	Note
X0	ปุ่ม Forward (NO)
X1	ปุ่ม Reverse (NO)
X2	ปุ่ม Stop (NC)	fail-safe wiring
X3	Thermal overload (NC)
Y0	คอนแทคเตอร์ Forward KM1
Y2	คอนแทคเตอร์ Reverse KM2

Parameters ที่ปรับได้

TV0 / TV1, K5default: 0.5 วินาที

หน่วงเวลาระหว่างปล่อยคอนแทคเตอร์เก่ากับติดตัวใหม่ (ป้องกันอาร์ค) เพิ่มเป็น K10 (1s) สำหรับมอเตอร์ใหญ่

อุปกรณ์ที่แนะนำ

FAs-32MR-AC-E

PLC 32 I/O 220V AC Relay Output รองรับ Modbus RTU/RS485 TCP/IP

฿3,690

คำถามที่พบบ่อย

ทำไม Forward rung มี ANDI Y2 และ Reverse rung มี ANDI Y0?

เป็น software interlock — ถ้า Y2 (REV) ติดอยู่ จะกด FWD ไม่ขึ้น และในทางกลับกัน. ป้องกันการสลับโดยไม่ตั้งใจ — ผู้ใช้ต้องกด Stop ก่อนถึงจะสลับทิศได้

ทำไม contactor ของ FWD/REV ใช้ T0/T1 ไม่ใช่ M0/M1 โดยตรง?

เพื่อให้มี delay 0.5s หลัง M ติด ก่อนคอนแทคเตอร์จะติดจริง — ป้องกันคอนแทคเตอร์อีกตัวยังปล่อยไม่สุด ถ้าใช้ M0 → Y0 ตรงๆ จะเสี่ยง short ตอนสลับทิศ

Mechanical interlock ที่คอนแทคเตอร์ยังจำเป็นไหม?

**จำเป็นอย่างยิ่ง** — software interlock อาจล้มเหลวจาก output ค้าง, ralay เสีย, หรือมีคนกระแทกคอนแทคเตอร์ให้ติดมือ Mechanical interlock เป็นชั้นสุดท้ายที่ป้องกันไฟลัดวงจร 3 เฟสจริงๆ

วิธีนำเข้าไฟล์ใน SamSoar2022

ดาวน์โหลดไฟล์ forward-reverse.csv จากแท็บ CSV ด้านบน
เปิด SamSoar2022 → สร้างโปรเจกต์ใหม่ (หรือเปิดโปรเจกต์ที่มีอยู่)
เมนู File → Import → เลือกไฟล์ .csv ที่เพิ่งดาวน์โหลด
กด F4 เพื่อ Compile — ตรวจสอบว่าไม่มี error
ตรวจการต่อสายตามตาราง I/O ด้านบน แล้ว Download โปรแกรมเข้า PLC