15 คำสั่ง PLC ที่ใช้บ่อยที่สุด ใน 10 นาที

คลิปนี้สอนอะไร

รวมคำสั่ง PLC ที่ใช้บ่อยที่สุดในงานควบคุมระบบอัตโนมัติพื้นฐาน เขียนใน SamSoar2022 (พิมพ์คำสั่งลงในช่องของ Ladder ได้เลย เช่น ld x0) แล้วทดสอบกับ PLC Samkoon ที่ต่อปุ่ม X0, X1 และหลอดไฟที่ Y0

1. LD — หน้าสัมผัสปกติเปิด (Open Contact)

LD ตามด้วยชื่อ Coil เช่น LD X0 สร้างหน้าสัมผัสปกติเปิด เพื่อให้พอ X0 ติดแล้วไปทำอะไรบางอย่างต่อ

2. OUT — สั่ง Output

OUT ตามด้วยชื่อ Coil เช่น OUT Y0 เขียนคู่กับข้อ 1 หมายถึงถ้า X0 ติด (ปุ่มถูกกด) Y0 หรือไฟก็ติด

3. LDI — หน้าสัมผัสปกติปิด (Close Contact)

LDI X0 กลับทางกับ LD — Coil ด้านขวาจะติดตลอดตอนที่ X0 ไม่ได้ถูกกด และดับเมื่อ X0 ติด แปลว่าในสภาพปกติไฟจะติดตลอดจนกว่าจะกด X0

LD / LDI กับ OUT

X0 สั่ง Y0 ตรงๆ และแบบกลับทางด้วยหน้าสัมผัสปกติปิด

LD: X0 ติด → Y0 ติด

LDI: Y0 ติดตลอด จนกว่าจะกด X0

4. AND — ต้องติดทั้งคู่ (ต่ออนุกรม)

ถ้าต้องการให้กดทั้ง X0 และ X1 ไฟถึงจะติด ให้วาง X1 ต่ออนุกรมถัดจาก X0 ในแถวเดียวกัน (ในคลิปพิมพ์ LD X1 ต่อท้ายในแถวเดิม) — ถ้ากดแค่ตัวใดตัวหนึ่งไฟจะไม่ติด

5. OR — ตัวใดตัวหนึ่งติดก็พอ (ต่อขนาน)

ถ้าต้องการให้กดปุ่มไหนก็ได้แล้วไฟติด ให้ขนานหน้าสัมผัสอีกตัวเข้าไป — เลื่อน Cursor ลงไปบรรทัดใต้ X0 พิมพ์ LD X1 แล้วกด Ctrl ค้างไว้และกดลูกศรขึ้นเพื่อขนานหน้าสัมผัส จากนั้น X0 หรือ X1 ติดไฟก็ติด

AND กับ OR

อนุกรม = ต้องกดทั้งคู่, ขนาน = กดตัวไหนก็ได้

AND: ต้องกด X0 และ X1 → Y0 ติด

OR: กด X0 หรือ X1 → Y0 ติด

6. SET — สั่งติดค้าง

ถ้าต้องการให้ปล่อยนิ้วแล้วไฟยังติดค้าง ให้เขียน SET แทน OUT ตามด้วยชื่อ Coil และจำนวน Coil ที่ต้องการ SET — ตัวเดียวใช้ K1 เช่น SET Y0 K1 กด X0 แล้วยกมือออก Y0 ยังติดค้าง

7. RST — สั่งดับ (Reset)

เมื่อติดค้างแล้วต้องมีคำสั่งดับ — LD X1 ตามด้วย RST ชื่อ Coil และจำนวน Coil ที่ต้องการ Reset เช่น RST Y0 K1 กด X0 ไฟติด กดปุ่ม X1 ไฟดับ

SET / RST

X0 สั่ง Y0 ติดค้าง, X1 สั่ง Y0 ดับ

กด X0 → Y0 ติดค้าง

กด X1 → Reset Y0

8. ALT — ปุ่มเดียวสลับติด/ดับ

ถ้ามีปุ่มเดียวแต่อยากให้ทั้ง SET และ Reset ได้ ใช้ ALT (Alternate) ตามด้วยชื่อ Coil เช่น ALT Y0 — ถ้า Y0 ดับอยู่แล้วคำสั่งทำงาน Y0 จะติด ถ้า Y0 ติดอยู่แล้วคำสั่งทำงาน Y0 จะดับ

9. LDP — ขอบขาขึ้น

ALT นิยมใช้คู่กับหน้าสัมผัสขอบขาขึ้น คือ LDP ซึ่งทำงานแค่ 1 Cycle ตอนกดปุ่ม เขียน LDP X0 ได้เลย หรือถ้าเขียน LD X0 ไว้แล้ว ให้คลิกที่หน้าสัมผัส X0 แล้วกดปุ่มลูกศรขึ้นบนแถบเครื่องมือ X0 จะกลายเป็นขอบขาขึ้น แบบนี้กดหนึ่งครั้งไฟติด กดอีกครั้งไฟดับ วนไปเรื่อยๆ

LDP + ALT

กด X0 หนึ่งครั้ง Y0 สลับสถานะหนึ่งครั้ง

X0 ขอบขาขึ้น → สลับ Y0 ติด/ดับ

10. CTU — นับขึ้น (Counter)

ถ้าต้องการให้กดปุ่ม 3 ครั้งไฟถึงติด ใช้ CTU (Counter แบบนับขึ้น)

สร้างหน้าสัมผัส X0 แล้วตามด้วย CTU + Counter Value คือตำแหน่งที่เก็บค่าที่กำลังนับ เช่น CV0 + เป้าหมายการนับ เช่น K3
เมื่อ CV0 นับถึง Set Value หน้าสัมผัส C0 (ไม่ใช่ CV0) จะติด เอา C0 ไปสั่ง Output Y0
กดหนึ่งครั้ง CV0 เพิ่มจาก 0 เป็น 1 ไปเรื่อยๆ จนถึง Set Value แล้ว C0 ติด Output ก็ติดค้าง

11. MOV — ย้ายค่า (ใช้ล้าง Counter)

Counter ที่นับถึงค่าแล้วจะค้างอยู่จนกว่าจะเคลียร์ค่า — ใช้ MOV ย้ายค่า K0 ไปที่ CV0 เมื่อกดปุ่ม X1 และเพื่อความชัวร์ให้ใช้ RST C0 K1 ไปพร้อมกัน (Reset เริ่มที่ C0 จำนวน 1 ตัว) ทดสอบ: กด 1, 2, 3 ไฟติด กด X1 ไฟดับและ Counter ถูกรีเซ็ต

CTU + MOV + RST

กด X0 ครบ 3 ครั้ง Y0 ติด, กด X1 ล้าง Counter

กด X0 → นับขึ้นที่ CV0 เป้าหมาย 3 ครั้ง

C0 ติด (นับครบ) → Y0 ติด

กด X1 → MOV K0 ไปที่ CV0 และ Reset C0

12. TON — หน่วงเวลา (Timer)

ถ้าต้องการให้ผู้ใช้กดปุ่มค้างไว้ 3 วินาทีไฟถึงติด ใช้ TON

เขียน TON + Timer Value คือตัวที่จำค่าเวลาที่กำลังนับ เช่น TV0 + Set Value
3 วินาทีเขียน K30 เพราะ Timer ที่ TV0 เป็นหน่วย 100 ms — K1 = 100 ms ดังนั้น K30 = 3,000 ms = 3 วินาที
เมื่อ TV0 นับถึงค่า หน้าสัมผัส T0 จะติด เอาไปสั่ง Y0
ถ้าปล่อยปุ่มก่อน TON ไม่ได้ทำงาน Timer จะ Reset ค่าเอง ถ้าอยากให้ไฟติดค้างหลังครบเวลา ให้เปลี่ยน OUT Y0 เป็น SET Y0 K1 — กดค้างครบ 3 วินาทีไฟติด ปล่อยมือแล้วยังค้างจนกว่าจะมีคำสั่ง Reset

TON 3 วินาที

กด X0 ค้าง 3 วินาที → Y0 ติดค้าง

กด X0 ค้าง → Timer TV0 นับ K30 (100 ms × 30 = 3 วินาที)

T0 ติด → SET Y0 ให้ติดค้าง

เทคนิค: ไฟกะพริบทุก 1 วินาทีด้วย M8160

ส่วนนี้ไม่ใช่คำสั่งแต่เป็นเทคนิคใช้ Coil พิเศษ (Special Register) — M8160 เป็น Coil พิเศษที่ติด-ดับเป็นคาบ 1 วินาที

กด X0 แล้ว SET M0 K1 (Coil ตัวช่วย M0 จำนวน 1 ตัว)
ระหว่างที่ M0 ทำงาน ให้ไป OUT Y0 แต่ต่อ M8160 อนุกรมเข้าไปด้วย
กด X0 แล้ว M0 ติด M8160 จะคอยเปิด-ปิดหลอดไฟให้เอง

ไฟกะพริบด้วย M8160

M8160 = สัญญาณคาบ 1 วินาที

กด X0 → SET M0

M0 ติด และ M8160 กะพริบ → Y0 กะพริบทุก 1 วินาที

13–15. `LDW>`, `LDW<`, `LDW=` — เปรียบเทียบค่า

ตัวอย่างในคลิป: ให้ไฟติดเมื่ออุณหภูมิมากกว่า 50 องศา

ต้องมีโมดูลกับเซนเซอร์ก่อน ในคลิปใช้โมดูลส่วนขยายกับเซนเซอร์ PT100 แบบ 3 สาย ของ Factonation ประกอบเข้ากับตัว PLC แล้วจ่ายไฟ 24V DC ให้โมดูล
เขียน LDW> ตามด้วยค่าที่วัดมา และค่าที่ตั้งไว้ — ค่าอุณหภูมิหลัง Config อยู่ที่ AI120 จึงเขียน LDW> AI120 K500 (K500 = 50 องศา เพราะค่าที่อ่านได้เป็นหน่วย 0.1 องศา) แล้วสั่ง Y0
ดาวน์โหลดลง PLC แล้วรัน — ค่าที่อ่านได้ตอนแรกเป็น 360 หรือ 36 องศา พอให้ความร้อนจนค่าเกิน 500 (ในคลิปขึ้นไปถึง 519) ไฟก็ติด

LDW> เปิดไฟเมื่ออุณหภูมิเกิน 50 องศา

AI120 = ค่าอุณหภูมิจาก PT100 หน่วย 0.1 องศา

AI120 > 500 (50.0 องศา) → Y0 ติด

การเปรียบเทียบไม่ได้มีแค่มากกว่า ในรายการคำสั่งของ SamSoar2022 มีครบ

คำสั่ง	ความหมาย
`LDW=`	Word Equal (เท่ากับ)
`LDW<>`	Word Not Equal (ไม่เท่ากับ)
`LDW>`	Word Greater (มากกว่า)
`LDW>=`	Word Greater Or Equal (มากกว่าหรือเท่ากับ)
`LDW<`	Word Less (น้อยกว่า)
`LDW<=`	Word Less Or Equal (น้อยกว่าหรือเท่ากับ)

สรุป 15 คำสั่ง

LD, OUT, LDI, AND, OR, SET, RST, ALT, LDP, CTU, MOV, TON, LDW>, LDW< และ LDW= คือคำสั่งที่เจอบ่อยที่สุดในงานคอนโทรลพื้นฐาน ถ้ารู้ 15 คำสั่งนี้ก็นำไปใช้กับงานควบคุมได้ราว 80% แล้ว